Татарстанның Милли музее Казан җәмәгать туклануы тарихы турында күргәзмә тәкъдим итәчәк

Җәмәгать туклануы – социомәдәни хезмәттәшлекнең мөһим элементы: очрашу урыны, ял итү формасы; анда ризык – аны сайлау, ашату һәм ашау кагыйдәләре аша традицияләр, нормалар һәм локаль тәңгәллек тапшырыла. «Казанның гастрономик елъязмасы» күргәзмә проекты Казандагы оешмаларның туклану традицияләренең һәм форматларының гасырлар дәвамында ничек үзгәрүен күрсәтә.

Экспозициядә ТР Милли музее фондларыннан 150 дән артык әйбер тәкъдим ителәчәк: Идел буе Болгары чоры савытларыннан һәм 1920 еллардагы агитация фарфорыннан алып XIX гасыр трактирындагы стена сәгатьләренә кадәр; төрле чор менюлары, «Татар кулинариясе йорты»ннан әйберләр. Бу елъязма шәһәр тарихын бер-бер артлы даталар итеп түгел, ә бәлки тере, үзгәрүчән табын традициясе итеп күрергә мөмкинлек бирәчәк.

Казан җәмәгать туклануның барлыкка килүе шәһәр тарихы белән бәйле. Болгар чорында ук кәрван‑сарайлар – кунак йортлары мөһим роль уйнаган, анда сәүдәгәрләр һәм сәяхәтчеләр ял итә, ашый алган. Соңрак Казанда кабаклар, трактирлар, кухмистерлар һәм ашханәләр пәйда була — алар шәһәрнең төрле катламнарын колачлый: гади кешеләр «ашау рәтләрендә» туклыклы ризык табалар, ә бай сәүдәгәрләр тантаналы сервировка һәм ашыкмыйча гына озакка сузылган төшке ашларны өстен күрәләр.

Совет дәүләте барлыкка килгән вакытта шәхси табыннарга һәм шәхси оешмаларга алмашка күмәк туклану системасы килергә тиеш булган, аның нигезен фабрикалар‑кухнялар һәм ашханәләр тәшкил иткән. Бу система «яңа совет кешесе»  идеалын гәүдәләндерә һәм йорт-коммуналар һәм коллектив тормыш рәвеше концепциясенә органик рәвештә туры килә. Җәмәгать туклануың тулыландырырга гына түгел, ә традицион гаилә табыннарын тулысынча алыштырырга, бөтен совет җәмгыяте өчен бердәм туклану стандартын формалаштырырга тиеш була.

Илнең сугыштан соңгы торгызылуы белән беренче планга массакүләм хезмәт күрсәтү һәм кулланучының индивидуаль зәвыгы арасында баланс эзләү чыга. Бу фонда җәмәгать туклануы стандартларын тере кулинария традицияләре белән берләштерергә омтылучыларның эше аеруча әһәмиятле була.

Нәкъ менә шул вакытта Юныс Әхмәтҗанов мөһим роль уйный. Ул татар авылларыннан рецептлар җыя, үз технологик карталарын эшли һәм «Татар ашлары» кулинария китабын чыгара. «Татар кулинариясе йорты» һәм «Әкият» кафесы истәлекле урыннарга әверелә – алар өй уңайлылыгы һәм бәйрәм символына, казанлыларның шәһәр ялының бер өлеше буларак милли аш-су тәкъдим ителгән урынга әверелә. Күргәзмәдә Юныс Әхмәтҗанов гаиләсеннән оныгы Искәндәр Давидов биргән мемориаль әйберләрне күрергә мөмкин булачак.

Заманча Казан гастрономиясе камералы концептуаль оешмалардан алып эре ресторан проектларына кадәр төрле форматларны берләштерә. Бүген акцент локаль продуктларга, танылган тиңдәшлеккә һәм кунакчыллыкның заманча формаларына ясала, әмма шул ук вакытта традицияләр белән элемтә саклана. Күргәзмәнең бу бүлеге өчен мемориаль экспонатларны Казан шәһәренең җәмәгать туклануы оешмалары: Казан һәм республика рестораторлары һәм отельерлары ассоциациясе, «Джузеппе» кунакханә-рестораны, Fine Group ресторан челтәре, «Түбәтәй» рестораннар челтәре тәкъдим итте.

Күргәзмә 14.00 сәгатьтә Татарстан Республикасы Милли музееның 4 залында (Кремль урамы, 2) ачыла.

Фото – Татарстан Милли музее